Brandklassen: welke brandblusser voor welke brand?

Niet iedere brand is hetzelfde. Hout brandt anders dan benzine, gas, metaal of frituurvet. Daarom worden branden ingedeeld in verschillende brandklassen. De brandklasse geeft aan welk materiaal of welke stof brandt en helpt bij het kiezen van een geschikt blusmiddel. De belangrijkste brandklassen zijn A, B, C, D en F. Welke brandblusser je nodig hebt, hangt dus niet alleen af van de ruimte waarin de blusser komt te hangen, maar vooral van de aanwezige brandrisico's. Op deze pagina leggen we uit wat de verschillende brandklassen betekenen en welke brandblusser geschikt is voor welke brand.

Belangrijk: kijk altijd naar de brandklassen en het blusvermogen die daadwerkelijk op het etiket van de brandblusser staan vermeld. Niet iedere schuim-, poeder- of andere brandblusser heeft automatisch dezelfde toepassingsmogelijkheden.

Wat is een brandklasse?

Een brandklasse is een classificatie van een brand op basis van de aard van de brandende stof. Hierdoor kan snel worden bepaald welk type blusmiddel voor het betreffende brandrisico geschikt kan zijn. Dat is belangrijk, want het verkeerde blusmiddel kan onvoldoende effectief zijn en in bepaalde situaties zelfs extra gevaar veroorzaken. De keuze voor een brandblusser begint daarom met drie vragen:

1. Welke materialen of stoffen kunnen hier gaan branden?
2. Onder welke brandklasse vallen deze risico's?
3. Welk blusmiddel is voor deze combinatie van risico's geschikt?

Pas daarna kan een passende brandblusser worden gekozen.

Brandklasse A – vaste stoffen

Brandklasse A omvat branden van vaste stoffen, doorgaans van organische oorsprong, waarbij meestal gloedvorming optreedt.

Voorbeelden zijn:

• hout;
• papier;
• karton;
• textiel;
• meubels;
• bepaalde kunststoffen.

Brandklasse A komt zeer veel voor in woningen, kantoren, winkels, scholen, magazijnen en bedrijfspanden.

Welke brandblusser voor brandklasse A?

Afhankelijk van de situatie kunnen onder andere water-, schuim- en geschikte poederblussers worden toegepast. Een schuimblusser is voor veel algemene bedrijfs- en woonomgevingen interessant omdat deze geschikt kan zijn voor vaste stoffen en, afhankelijk van het toestel, ook voor vloeistofbranden. Controleer altijd de aangegeven brandklasse en blusrating van het specifieke blustoestel.

Brandklasse B – vloeistoffen en vloeibaar wordende stoffen

Brandklasse B betreft branden van vloeibare of vloeibaar wordende stoffen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• benzine;
• diesel;
• oplosmiddelen;
• bepaalde verven en lakken;
• alcoholen;
• was;
• sommige kunststoffen die bij verhitting vloeibaar worden.

Dit soort risico's kan onder andere voorkomen in werkplaatsen, garages, magazijnen, technische ruimten en industriële omgevingen.

Welke brandblusser voor brandklasse B?

Afhankelijk van de specifieke brandstof en omgeving kunnen bijvoorbeeld schuim-, poeder- of CO₂-blussers worden gebruikt. Bij de keuze moet niet alleen naar de letter B worden gekeken. Ook het blusvermogen, het soort vloeistof, de omvang van het risico en mogelijke nevenschade spelen een rol.

Brandklasse C – gasbranden

Brandklasse C heeft betrekking op brandbare gassen.

Voorbeelden zijn:

• propaan;
• butaan;
• aardgas;
• LPG.

Voor gasbranden kunnen daarvoor geschikte poederblussers worden toegepast.

Wat moet je doen bij een gasbrand?

Bij een gasbrand is alleen het doven van de vlam niet altijd voldoende. Wanneer de gastoevoer blijft doorgaan, kan onverbrand gas zich ophopen en kan een gevaarlijke situatie ontstaan. Het veilig stoppen van de gastoevoer is daarom van groot belang. Breng jezelf niet in gevaar en schakel bij twijfel altijd professionele hulp in.

Brandklasse D – metaalbranden

Brandklasse D betreft branden van brandbare metalen.

Voorbeelden zijn onder andere bepaalde vormen van:

• magnesium;
• natrium;
• kalium;
• aluminiumpoeder;
• andere brandbare metalen en metaalpoeders.

Metaalbranden vragen om specialistische brandbestrijding. Een standaard ABC-poederblusser is niet automatisch geschikt voor een metaalbrand.

Welke brandblusser voor brandklasse D?

Voor brandklasse D bestaan speciale metaalbrandblussers en metaalbrandpoeders. Welk blusmiddel nodig is, is afhankelijk van het metaal dat kan branden. Bij bedrijven die met brandbare metalen werken, moet daarom specifiek naar het aanwezige metaalrisico worden gekeken.

Is een lithium-ion accubrand brandklasse D?

Dit is een belangrijk onderscheid.

Een lithium-ionaccu moet niet automatisch worden beschouwd als een brandklasse-D-metaalbrand.

Brandklasse D is bedoeld voor branden van brandbare metalen. Lithium-ionbatterijen hebben een andere opbouw en kunnen bij beschadiging, interne kortsluiting, oververhitting of een defect te maken krijgen met een complex brandverloop en thermal runaway.

Daarom moet bij het kiezen van brandbeveiliging voor onder andere:

• e-bikes;
• e-scooters;
• gereedschapsaccu's;
• laptops;
• energieopslagsystemen;
• andere lithium-ionbatterijen

specifiek worden gekeken naar het lithium-ion accurisico en naar de toepassing en prestaties van het gekozen blusmiddel of beveiligingssysteem.

Lithium-metaal en lithium-ion zijn dus niet hetzelfde brandrisico.

Brandklasse F – olie- en vetbranden

Brandklasse F heeft betrekking op branden van plantaardige en dierlijke oliën en vetten in kookapparatuur.

Denk bijvoorbeeld aan:

• frituurvet;
• frituurolie;
• bakolie;
• andere sterk verhitte kookoliën en vetten.

Deze branden komen vooral voor in professionele keukens, snackbars, restaurants, kantines en andere locaties waar met grotere hoeveelheden hete olie of vet wordt gewerkt.

Welke brandblusser voor brandklasse F?

Voor dit risico bestaan speciale vetbrandblussers, vaak aangeduid als ABF-blussers wanneer het toestel ook voor de aangegeven A- en B-risico's geschikt is. Een geschikte vetbrandblusser is ontwikkeld om de brand te bestrijden en het hete vet of de hete olie te helpen afkoelen, waardoor de kans op herontsteking wordt beperkt. Gebruik nooit water op brandende frituurolie of brandend frituurvet.

Bestaat brandklasse E?

In Nederland en Europa wordt brandklasse E niet gebruikt als afzonderlijke officiële brandklasse voor elektrische apparatuur. Elektriciteit kan natuurlijk wel een belangrijke rol spelen bij een brand. Denk aan een brandende computer, schakelkast, server, machine of ander elektrisch apparaat. Bij de keuze van het blusmiddel moet daarom worden gekeken naar zowel het materiaal dat daadwerkelijk brandt als het aanwezige elektrische risico.

Welke brandblusser voor elektrische apparatuur?

Voor gevoelige elektrische en elektronische apparatuur wordt vaak naar CO₂ gekeken omdat het blusmiddel geen poeder- of schuimresten achterlaat.

Dit kan bijvoorbeeld interessant zijn bij:

• elektrische installaties;
• servers;
• ICT-apparatuur;
• machines;
• laboratoriumapparatuur.

Let daarbij altijd op de eigenschappen en gebruiksvoorschriften van het specifieke blustoestel en op de risico's van gebruik in de betreffende ruimte.

Welke brandblusser heb ik nodig?

Er bestaat geen brandblusser die voor iedere situatie automatisch de beste keuze is.

De juiste brandblusser hangt af van de aanwezige brandrisico's.

Schuimblusser
Geschikt voor veel algemene A- en B-brandrisico's, afhankelijk van de classificatie van het toestel. Veel toegepast in onder andere woningen, kantoren en bedrijfspanden.

Poederblusser
Kan een breed toepassingsgebied hebben en is onder andere verkrijgbaar voor brandklassen A, B en C. Houd rekening met de aanzienlijke nevenschade die bluspoeder kan veroorzaken.

CO₂-brandblusser
Laat geen blusmiddelresten achter en wordt daarom veel gebruikt bij elektrische en elektronische apparatuur. De geschiktheid voor andere brandrisico's is afhankelijk van het toestel en de toepassing.

Vetbrandblusser
Speciaal bedoeld voor risico's met hete plantaardige en dierlijke oliën en vetten in kookapparatuur en voorzien van een geschikte F-classificatie.

Metaalbrandblusser
Speciaal voor bepaalde brandbare metalen. Hiervoor is een blusmiddel nodig dat geschikt is voor het specifieke metaalrisico.

Lithium-ion brandblusser
Bij lithium-ionaccu's moet specifiek worden gekeken naar het accutype, de omvang van het risico, de toepassing en de aantoonbare eigenschappen van het gekozen blusmiddel.

Brandklasse is niet hetzelfde als blusrating

Naast de brandklasse staat op brandblussers vaak een blusrating, bijvoorbeeld een combinatie van cijfers en letters. De letter geeft aan voor welke brandklasse het geteste blusvermogen geldt. Het cijfer geeft informatie over het tijdens de gestandaardiseerde proef aangetoonde blusvermogen. Twee brandblussers met dezelfde hoeveelheid blusmiddel hoeven daardoor niet automatisch hetzelfde blusvermogen te hebben. Kijk bij het vergelijken van brandblussers daarom niet uitsluitend naar liters of kilogrammen, maar ook naar de aangegeven brandklassen en blusrating.

Brandblusser kiezen voor woning, bedrijf of voertuig

De ideale brandblusser verschilt per gebruikssituatie.

Brandblusser voor woning

In een woning komen vooral vaste brandbare materialen voor, zoals meubels, hout, papier en textiel. Daarnaast zijn er elektrische apparaten en kunnen in de keuken specifieke risico's aanwezig zijn.

Brandblusser voor kantoor

Een kantoor bevat doorgaans brandklasse-A-risico's in combinatie met computers, beeldschermen, printers en andere elektrische apparatuur. Daardoor kan een combinatie van verschillende blusmiddelen wenselijk zijn.

Brandblusser voor werkplaats

In een werkplaats kunnen naast vaste stoffen ook brandbare vloeistoffen, machines, accu's of andere specifieke risico's aanwezig zijn. De keuze moet daarom op de werkzaamheden en opgeslagen materialen worden afgestemd.

Brandblusser voor keuken en horeca

Wanneer grote hoeveelheden hete frituurolie of frituurvet aanwezig zijn, moet rekening worden gehouden met brandklasse F. Kies daarvoor een brandblusser met een geschikte F-classificatie.

Brandblusser voor lithium-ionaccu's

Voor locaties waar veel lithium-ionaccu's worden geladen, opgeslagen of gebruikt, is een afzonderlijke risicoanalyse verstandig. Denk aan fietsenstallingen, acculaadstations, werkplaatsen en opslaglocaties.

Waarom is de juiste brandklasse belangrijk?

Een brandblusser kopen op basis van alleen prijs, formaat of inhoud is niet verstandig.

Een goede keuze begint bij het risico.

Door eerst de aanwezige brandklassen te bepalen, kun je gerichter kijken naar:

• het juiste type blusmiddel;
• voldoende blusvermogen;
• mogelijke nevenschade;
• de omgeving waarin de blusser wordt gebruikt;
• eventuele elektrische risico's;
• specifieke risico's zoals frituurvet, metalen of lithium-ionaccu's.

Daarmee wordt een brandblusser gekozen op basis van de situatie waarvoor deze daadwerkelijk bedoeld is.

Hulp nodig bij het kiezen van de juiste brandblusser?

Weet je niet welke brandklasse bij jouw situatie hoort of welke brandblusser je nodig hebt? Kijk dan niet alleen naar de inhoud van de brandblusser, maar inventariseer eerst de aanwezige brandrisico's. Bij een bedrijf kunnen meerdere brandklassen binnen hetzelfde pand voorkomen, waardoor een combinatie van verschillende blusmiddelen noodzakelijk kan zijn. Sprayblusser.eu biedt verschillende soorten brandblussers en brandbeveiligingsmiddelen voor woningen, voertuigen, kantoren, werkplaatsen, magazijnen en andere bedrijfsomgevingen. Neem bij twijfel contact op voor advies.

Veelgestelde vragen over brandklassen

Deskundig advies over brandklassen en brandblussers

De informatie op deze pagina is samengesteld door BlusPunt Brandblussers en bedoeld om duidelijk uit te leggen welke brandklassen er zijn en welke blusmiddelen bij verschillende brandrisico's kunnen worden toegepast. Bij het kiezen van een brandblusser kijken we niet alleen naar het type blusmiddel, maar ook naar de brandklasse, blusrating, gebruiksomgeving en het aanwezige brandrisico. De uiteindelijke geschiktheid van een brandblusser wordt bepaald door de classificaties en gebruiksvoorschriften van het betreffende blustoestel.

Voor deze informatie sluiten we waar van toepassing aan bij geldende Europese classificaties en relevante normen voor draagbare brandblussers. Bij twijfel over de juiste brandblusser voor een woning, bedrijf of specifieke toepassing adviseren wij om het brandrisico eerst deskundig te laten beoordelen.

Bronnen en inhoudelijke controle